Wat is het DORA-principe? Basisprincipes van digitale operationele veerkracht

Inleiding

In 2023 trad de Digital Operational Resilience Act (DORA) in werking, met als doel de operationele veerkracht van de financiële sectoren in de Europese Unie te versterken. De actualiteit en urgentie van deze normen zijn onmiskenbaar, zoals de BaFin in het derde kwartaal van 2025 heeft aangetoond, toen zij haar eerste DORA-gerelateerde boete van 450.000 EUR oplegde. De overtreding: onvoldoende documentatie van de ICT-derdepartijrisico's.

Deze zaak illustreert de gevolgen van non-compliance. Waarom is dit specifiek van belang voor financiële dienstverleners in Europa? Omdat de DORA-basisprincipes de digitale operationele veerkracht vaststellen die essentieel is voor de integriteit, beschikbaarheid, vertrouwelijkheid en prestaties van kritieke financiële systemen. De inzet is hoog: de risico's zijn zwaar, zoals boetes, auditfouten, operationele verstoringen en de reputatie van de instelling.

In dit leidende artikel zullen we diep ingaan op het DORA-principe, de betekenis ervan en de uitdagingen waarmee u wordt geconfronteerd. We bieden inzicht in de basisprincipes van digitale operationele veerkracht en geven praktische adviezen om de veranderende vereisten te beheersen.

Het Kernprobleem

Achter de oppervlakkige beschrijving van het DORA-principe ligt de kernproblematiek: de werkelijke kosten van het negeren van deze verordening. We berekenen de daadwerkelijke verliezen in euro's, de verspilde tijd, de risico-expositie en de dingen die de meeste organisaties verkeerd doen.

De Digital Operational Resilience Act (DORA) stelt duidelijke eisen aan de ICT-risicomanagementpraktijken van bedrijven in de financiële sector. Artikel 5 van de verordening vereist van bedrijven dat zij een passend risicomanagementsysteem hebben dat rekening houdt met de risico's van het gebruik van diensten van derden. Artikel 16 vereist een juiste beoordeling van de impact van ICT-infrastructuren op de bedrijfscontinuïteits- en noodplannen.

Als we kijken naar de geschatte 2,1 miljard euro die jaarlijks verloren gaat door cyberrisico's in Europa, wordt de enorme economische betekenis van DORA duidelijk. Bedrijven die niet voldoen aan de eisen van deze verordening zetten niet alleen hun financiële prestaties op het spel, maar ook de vertrouwensbasis waarop hun klanten en partners rekenen.

De wijdverspreide aanname dat compliance slechts een bureaucratische stap is, verdoezelt het werkelijke gevaar dat voortkomt uit het negeren van de DORA-principes. Een gebrek aan en transparantie met betrekking tot het beheer van de risico's van derden kan bijvoorbeeld leiden tot ernstige beveiligingslekken die de integriteit en beschikbaarheid van kritieke systemen in gevaar brengen.

Het gaat hierbij om meer dan alleen financiële sancties. Niet-conforme organisaties zijn ook blootgesteld aan verhoogde operationele verstoringen, wat op zijn beurt kan leiden tot verlies van klantvertrouwen en mogelijk een toename van marktturbulentie. Dit alles tegen een achtergrond waarin consumenten meer dan ooit bewijs van veiligheid en compliance eisen.

Waarom Dit Nu Urgent Is

De recente regelgevende veranderingen en maatregelen voor de toepassing van wetten zoals DORA hebben de urgentie van de implementatie van digitale operationele veerkracht in de schijnwerpers gezet. De financiële sector in Europa staat voor de uitdaging om haar aanpak van risicobeheer snel aan te passen – anders loopt zij het risico achter te blijven op haar concurrentievermogen.

De marktdruk neemt toe, aangezien klanten steeds vaker certificeringen en compliance-verklaringen eisen. Bedrijven die niet aan de eisen voldoen, komen in een competitieve achterstand. Studies tonen aan dat meer dan 50% van de financiële dienstverleners moeite heeft om te voldoen aan de nieuwste beveiligingseisen, en dit heeft directe gevolgen voor hun vermogen om het vertrouwen van klanten te behouden en nieuwe businessmodellen te implementeren.

De kloof tussen waar de meeste organisaties zich bevinden en waar ze moeten zijn om aan de eisen van DORA te voldoen, is aanzienlijk. Bovendien zijn de gevolgen van het negeren van deze vereisten ernstiger dan ooit tevoren. In een sector die afhankelijk is van technologie en digitale connectiviteit, kan een gebrek aan robuuste veerkrachtstrategieën snel leiden tot catastrofale gevolgen.

De urgentie die voortvloeit uit deze factoren kan niet worden genegeerd. De financiële sector moet zich snel aanpassen en haar compliance-strategieën herzien om te voldoen aan de eisen van DORA en tegelijkertijd het vertrouwen van klanten en toezichthouders te behouden. Het is tijd om de basisprincipes van digitale operationele veerkracht serieus te nemen en de noodzakelijke stappen te ondernemen om het volledige potentieel van de DORA-principes voor hun organisatie te benutten. In het volgende deel van het artikel zullen we nader bekijken hoe u dit kunt doen.

Wat is het DORA-principe? Basisprincipes van digitale operationele veerkracht

In het eerste deel van deze bespreking van de basisprincipes van digitale operationele veerkracht volgens het DORA-principe hebben we de betekenis en de context van DORA voor financiële dienstverleners in Europa besproken. In dit tweede deel willen we de praktische implementatie van dit principe uitgebreider bekijken en u een oplossingskader presenteren om de uitdagingen van DORA aan te pakken.

Het Oplossingskader

Het is belangrijk om een stapsgewijze aanpak te volgen om de eisen van DORA effectief aan te pakken. Allereerst moet uw organisatie de specifieke eisen van DORA en de relevante artikelen van de verordening analyseren, met name artikel 4, dat de principes van digitale operationele veerkracht vastlegt. Hier zijn enkele praktische aanbevelingen met specifieke implementatiedetails:

1. Identificatie van kritieke technologieën en diensten: U moet de systemen en diensten identificeren die van cruciaal belang zijn voor de bedrijfscontinuïteit en de stabiliteit van uw financiële diensten. Dit moet gebeuren in overeenstemming met DORA Art. 4(1).

2. Risicoanalyse en -beoordeling: Een gedetailleerde risicoanalyse is nodig om de potentiële impact van verstoringen in deze kritieke technologieën en diensten te beoordelen en prioritaire maatregelen voor het verminderen van deze risico's te ontwikkelen.

3. Ontwikkeling van een kader voor de selectie van technologie en diensten: In overeenstemming met DORA Art. 4(3) moet u criteria ontwikkelen voor de selectie van derden en technologieën die voldoen aan de eisen van digitale operationele veerkracht.

4. Monitoring en audit: Regelmatige monitoring en beoordeling van de naleving van de DORA-eisen is noodzakelijk. Dit omvat ook het uitvoeren van audits in overeenstemming met DORA Art. 21.

"Goed" eruitzien in verband met DORA betekent dat al deze stappen niet alleen worden geïmplementeerd, maar ook continu worden gemonitord en aangepast om te voldoen aan de voortdurend veranderende omgevingsomstandigheden. "Slechts het minimum voldoen" zou betekenen dat uw organisatie aan de minimale eisen voldoet, maar mogelijk niet voldoende reageert op de risico's of haar maatregelen aanpast aan de veranderende bedreigingen.

Veelvoorkomende Fouten die te Vermijden zijn

Er zijn enkele veelvoorkomende fouten die organisaties maken bij het omgaan met DORA, die voortkomen uit het onderschatten van de betekenis of de impact van de voorschriften:

1. Onvoldoende risicobeoordeling: Veel organisaties beschouwen voorschriften zoals DORA als een obstakel in plaats van als een leidraad voor het identificeren en verminderen van risico's. Dit leidt vaak tot oppervlakkige risicobeoordelingen die geen adequate waardering van de potentiële impact bieden, zoals DORA Art. 4(2) voorschrijft.

2. Overmatige afhankelijkheid van handmatige processen: Het handmatig vastleggen en monitoren van ICT-risico's kan inefficiënt en foutgevoelig zijn. Dit kan ertoe leiden dat belangrijke aspecten van digitale operationele veerkracht over het hoofd worden gezien.

3. Onvoldoende integratie van compliance in strategische beslissingen: Compliance moet een integraal onderdeel zijn van strategische beslissingen, niet alleen een bewijs voor regelgevende controles. Zonder een echte integratie van compliance in het strategische proces zal het moeilijk zijn om de DORA-eisen effectief te implementeren.

In plaats van deze fouten te maken, moet uw organisatie gericht investeren in de ontwikkeling van compliance-kaders en technologieën die de geautomatiseerde verwerking van risico's mogelijk maken en de integratie van compliance in strategische beslissingen bevorderen.

Hulpmiddelen en Benaderingen

Hoewel er verschillende benaderingen zijn voor de implementatie van DORA, willen we hier de belangrijkste varianten bespreken en hun voor- en nadelen bespreken:

1. Handmatige benaderingen: De handmatige vastlegging en monitoring van risico's hebben het voordeel van flexibiliteit en aanpassing aan de specifieke context van een organisatie. Ze zijn echter tijdrovend, foutgevoelig en kunnen bij de implementatie van DORA-eisen snel onhandelbaar worden.

2. Spreadsheet-/GRC-benaderingen: Het gebruik van spreadsheets en Governance, Risk and Compliance (GRC)-tools kan het beheer van processen vergemakkelijken. Ze hebben echter vaak beperkte functionaliteiten voor het monitoren en analyseren van risico's en kunnen onvoldoende zijn bij het voldoen aan de DORA-eisen, met name met betrekking tot continue monitoring en het verzamelen van bewijs.

3. Geautomatiseerde compliance-platforms: Geautomatiseerde compliance-platforms zoals Matproof bieden een efficiëntere en schaalbare manier om te voldoen aan de DORA-eisen. Ze stellen u in staat om compliance-richtlijnen te genereren, bewijs van cloudproviders te verzamelen en eindpuntmonitoring uit te voeren. Deze platforms zijn ideaal voor het beheren van de complexiteit van de DORA-eisen en het waarborgen van continue monitoring en rapportage.

Matproof is zo'n compliance-automatiseringsplatform dat speciaal is ontwikkeld voor de eisen van DORA, SOC 2, ISO 27001, GDPR, NIS2 en andere Europese financiële regelgeving. Het biedt AI-gestuurde richtlijncreatie in het Nederlands en Engels, geautomatiseerde bewijsverzameling van cloudproviders en een eindpunt-compliance-agent voor het monitoren van apparaten. Matproof biedt ook 100% gegevensverblijfsrechten in de EU en wordt gehost in Duitsland.

Eerlijk gezegd helpt automatisering, vooral bij het efficiënter beheren van processen en het verzamelen van bewijs, maar het vervangt niet de noodzaak van fundamentele compliance-strategieën en de integratie van compliance in de gehele bedrijfsstrategie. Geautomatiseerde tools zoals Matproof zijn dus een waardevol hulpmiddel, maar ze zijn geen vervanging voor gedegen compliance-kennis en -beslissingen.

Aan de Slag: Uw Volgende Stappen

Om snel te beginnen met de implementatie van het DORA-principe voor digitale operationele veerkracht, hebben we een concreet vijf-stappenplan samengesteld dat u deze week al kunt uitvoeren:

1. Maak uzelf vertrouwd met het basisconcept van DORA: Lees de officiële publicaties van de EU en BaFin over digitale operationele veerkracht om een solide begrip van de vereisten te krijgen.

2. Evalueer uw huidige compliance-structuren: Controleer welke aspecten van uw IT-beveiligings- en compliance-strategie al voldoen aan de DORA-principes en welke gebieden verbeterd moeten worden.

3. Prioriteer uw inspanningen: Bepaal welke gebieden de meeste aandacht nodig hebben en concentreer uw middelen gerichter.

4. Creëer een cross-functioneel team: Samenwerking tussen compliance, IT en bedrijfsafdelingen is cruciaal om de implementatie van DORA effectief te maken.

5. Begin met de implementatie: Ga aan de slag door de noodzakelijke technische en organisatorische maatregelen te nemen die nodig zijn om te voldoen aan de DORA-eisen.

Aanbevelingen voor bronnen:

• De officiële publicaties van de Europese Commissie en BaFin zijn hier essentieel: "Digital Operational Resilience Act (DORA)" en de BaFin-richtlijnen voor informatiebeveiliging.
• Voor geavanceerde implementatievragen zijn ook de aanbevelingen van de Europese IT-beveiligingsagentschap ENISA nuttig.

U moet overwegen externe hulp in te schakelen als u zich in de planningsfase bevindt en niet voldoende interne expertise heeft om de technische en organisatorische uitdagingen aan te pakken. Een snel succes dat u binnen 24 uur kunt behalen, is het initiëren van een vergadering met uw belangrijkste belanghebbenden om de noodzaak en reikwijdte van de DORA-implementatie te bespreken en samen prioriteiten te stellen.

Veelgestelde Vragen

Vraag 1: Hoeveel tijd heb ik om DORA-conform te worden?

Antwoord: DORA zal de komende jaren in nationaal recht worden omgezet, maar de exacte termijnen variëren per lidstaat. Het is raadzaam om vroegtijdig te beginnen om verrassingen te voorkomen en de overgang soepel te laten verlopen. Houd rekening met de implementatiefases en plan uw compliance-maatregelen dienovereenkomstig.

Vraag 2: Zijn er specifieke DORA-trainingen of -certificeringen die ik en mijn team moeten afronden?

Antwoord: Hoewel er nog geen specifieke DORA-certificeringen zijn, kan het nuttig zijn om uzelf verder te onderwijzen in de onderliggende onderwerpen zoals informatiebeveiliging, risicomanagement en compliance. U moet op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen met betrekking tot DORA.

Vraag 3: Kan ik terugvallen op mijn bestaande compliance-tools en -kaders om DORA-conform te worden?

Antwoord: Ja, bestaande tools en kaders kunnen helpen bij de implementatie van DORA, maar moeten mogelijk worden aangepast of uitgebreid. Het is belangrijk om de eisen van DORA zorgvuldig af te stemmen op uw huidige compliance-maatregelen en indien nodig aan te vullen of bij te werken.

Vraag 4: Hoe kan ik ervoor zorgen dat mijn cloudproviders DORA-conform zijn?

Antwoord: Vraag uw cloudproviders om gedetailleerde informatie over hun compliance-maatregelen en de implementatie van de DORA-voorschriften. U moet ook hun dienstovereenkomsten controleren en indien nodig aanpassen om de naleving van de DORA-eisen te waarborgen.

Vraag 5: Welke rol speelt samenwerking tussen verschillende afdelingen bij de implementatie van DORA?

Antwoord: Samenwerking is cruciaal. Compliance, IT, risicomanagement en de bedrijfsafdelingen moeten samenwerken om een holistische DORA-strategie te ontwikkelen en te implementeren. Dit omvat het gezamenlijk identificeren van risico's, het ontwikkelen van afweermaatregelen en het continu monitoren en beoordelen van de effectiviteit van deze maatregelen.

Belangrijke Punten

In dit artikel hebben we de basisprincipes van digitale operationele veerkracht volgens het DORA-principe uiteengezet en de betekenis ervan voor uw financiële instelling benadrukt. De belangrijkste punten zijn:

• Het DORA-principe vereist een holistische en proactieve benadering van IT-beveiliging en compliance.
• Het is cruciaal om vroegtijdig te beginnen met de voorbereiding op DORA om juridische en technische vereisten te voldoen.
• Een interdisciplinaire samenwerking en een gerichte focus op de belangrijkste compliance- en beveiligingsaspecten zijn essentieel voor succes.

Als volgende stap moet u de bovenstaande aanbevelingen in overweging nemen en beginnen met de implementatie. Matproof kan u helpen deze processen te automatiseren en zo de efficiëntie en effectiviteit van uw compliance-maatregelen te verhogen. Voor meer informatie en een gratis beoordeling kunt u terecht op https://matproof.com/contact.